Kiến thức & Bài viết
Nội dung y học thực hành
Thông tin cho bệnh nhân, đồng nghiệp và những ai quan tâm đến y học cột sống.
Cho bệnh nhân
Thấp Đi Mấy Centimet So Với Hồi Trẻ — Bình Thường Hay Dấu Hiệu Xẹp Đốt Sống?
Hồi trẻ đi bộ đội đo được 1m65, giờ ngoài bảy mươi con cháu đo lại chỉ còn 1m59 — nhiều người coi đó là chuyện đương nhiên của tuổi già, "ai chả thế". Nhưng trong chuyên ngành cột sống, chiều cao là một trong những dấu hiệu rẻ tiền và giá trị nhất mà người bệnh có thể tự theo dõi tại nhà. Bài viết giải thích: vì sao càng có tuổi càng thấp đi, và phần nào trong đó là bình thường — sau tuổi bốn mươi mỗi mười năm thấp đi khoảng 1cm do đĩa đệm mất nước là chuyện sinh lý; nhưng các hướng dẫn về loãng xương trên thế giới đều thống nhất một ngưỡng cảnh báo: thấp đi từ 4cm trở lên so với chiều cao hồi thanh niên, hoặc thấp đi 2cm trong vòng ba năm theo dõi, là chỉ định để chụp phim tìm gãy xẹp đốt sống. Lý do là khoảng hai phần ba số gãy xẹp đốt sống do loãng xương diễn ra âm thầm, không hề có cơn đau dữ dội nào, và không bao giờ được chẩn đoán. Mà một đốt sống đã xẹp thì nguy cơ xẹp thêm đốt mới tăng khoảng năm lần, nguy cơ gãy cổ xương đùi tăng khoảng hai lần, riêng trong năm đầu tiên nguy cơ có đốt xẹp mới đã khoảng 20%. Kèm cách tự đo chiều cao đúng tại nhà, những dấu hiệu phải đi khám ngay, các bước bác sĩ sẽ làm khi bạn tới khám, điều trị theo bậc thang từ bảo tồn tới can thiệp, và một cảnh báo quan trọng về bài tập mà người loãng xương tuyệt đối không nên làm.
Cho bệnh nhân
Bẻ Khớp Ngón Tay, Vặn Cổ Kêu "Rắc Rắc" Cho Đỡ Mỏi — Có Hại Không?
Ngồi lâu mỏi quá, nhiều người bẻ các ngón tay kêu răng rắc, vặn cổ sang hai bên cho kêu một tiếng, ưỡn lưng cho kêu "rắc" — xong thấy nhẹ cả người. Rồi lại lo: làm thế mãi có bị to đốt ngón tay, có thoái hóa khớp sớm không? Bài viết trả lời bằng bằng chứng thật: tiếng kêu đó không phải xương chạm xương mà là một khoang khí hình thành trong dịch khớp, đã được quay lại bằng cộng hưởng từ thời gian thực năm 2015; nghiên cứu bệnh chứng trên 215 người cho thấy người có thói quen bẻ khớp ngón tay không bị thoái hóa khớp bàn tay nhiều hơn người không bẻ. Nhưng có hai điều bác sĩ cột sống muốn bạn biết: một nghiên cứu cũ trên 300 người ghi nhận nhóm bẻ khớp lâu năm hay sưng bàn tay và lực nắm yếu hơn; và quan trọng hơn cả — động tác VẶN MẠNH CỔ hoàn toàn khác chuyện bẻ ngón tay, vì Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ đã ra khuyến cáo riêng về mối liên quan giữa thao tác mạnh vùng cổ và bóc tách động mạch đốt sống, một nguyên nhân gây đột quỵ ở người trẻ. Kèm cách phân biệt tiếng kêu lành tính với tiếng kêu cần đi khám, và mấy động tác thay thế an toàn.
Cho bệnh nhân
Đau Lưng Về Đêm, Sáng Dậy Cứng Đờ Ở Người Trẻ — Coi Chừng Viêm Cột Sống Dính Khớp
Một chàng trai hai mươi mấy tuổi đau lưng âm ỉ nhiều năm, nửa đêm về sáng đau thức giấc, sáng dậy lưng cứng đờ phải vận động cả tiếng mới đỡ, càng nằm nghỉ càng đau, đi lại vận động thì lại dễ chịu hơn. Đã chụp phim, được bảo thoát vị đĩa đệm hoặc thoái hóa sớm, uống thuốc đỡ rồi lại đau. Bài viết giải thích về viêm cột sống dính khớp — bệnh viêm mạn tính của cột sống và khớp cùng chậu, hay bị nhầm với đau lưng cơ học: năm dấu hiệu của đau lưng kiểu viêm theo tiêu chí quốc tế ASAS; vì sao trung bình người bệnh phải chờ khoảng 6,7 năm mới được chẩn đoán đúng; vai trò và giới hạn của xét nghiệm HLA-B27 và cộng hưởng từ khớp cùng chậu; điều trị theo khuyến cáo ASAS-EULAR 2022 — tập luyện là nền tảng, thuốc chống viêm là lựa chọn đầu tay, thuốc sinh học khi cần; và cảnh báo quan trọng của bác sĩ cột sống: cột sống đã dính rất dễ gãy dù chỉ ngã nhẹ.
Cho bệnh nhân
Đau Đầu Từ Sau Gáy Lan Lên Đỉnh Đầu — Có Phải Do Thoái Hóa Đốt Sống Cổ?
Cơn đau bắt đầu ở sau gáy một bên, rồi lan dần lên vùng chẩm, ra sau tai, đôi khi tới đỉnh đầu và hốc mắt cùng bên. Quay cổ thì nhức hơn, ngồi máy tính lâu thì nặng thêm. Rất nhiều người mang phim X-quang có chữ "thoái hóa đốt sống cổ" đi khám, được giải thích là thiếu máu não, rồi uống thuốc bổ não hết đợt này sang đợt khác mà không đỡ. Bài viết giải thích về đau đầu do cột sống cổ: vì sao đau ở cổ lại nhức lên đầu — ba rễ thần kinh cổ trên cùng và dây thần kinh cảm giác của mặt cùng đổ về một nhân chung trong thân não; khoảng 70% trường hợp xuất phát từ khớp giữa đốt cổ thứ hai và thứ ba; cách phân biệt với đau nửa đầu và đau đầu căng cơ; vì sao hình ảnh thoái hóa trên phim KHÔNG đủ để kết luận; và bằng chứng điều trị — thử nghiệm ngẫu nhiên trên 200 người bệnh cho thấy liệu pháp bằng tay và bài tập chuyên biệt giảm được tần số và mức độ cơn, hiệu quả còn giữ sau 12 tháng. Kèm bài tập tại nhà và dấu hiệu phải đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Treo Xà Đơn, Treo Ngược, Kéo Giãn Cột Sống — Có Chữa Được Thoát Vị Đĩa Đệm Không?
Bị thoát vị đĩa đệm, rất nhiều người được mách treo xà đơn mỗi tối, mua ghế treo ngược về nhà, hoặc đi kéo giãn cột sống bằng máy, với lời giải thích nghe rất hợp lý: kéo giãn thì đĩa đệm có chỗ thụt vào. Bài viết giải thích vì sao lý thuyết đó không đơn giản như vậy, và bằng chứng thật nói gì: tổng quan Cochrane gồm 32 thử nghiệm với 2762 người bệnh kết luận kéo giãn gần như không tạo khác biệt về đau và chức năng ở người đau thắt lưng, kể cả có đau thần kinh tọa; hướng dẫn NICE của Anh khuyến cáo không dùng kéo giãn cho đau thắt lưng. Riêng treo ngược làm nhãn áp tăng hơn gấp đôi và huyết áp tăng. Ở cột sống cổ có đau lan xuống tay, kéo giãn có thể giúp phần nào khi là một phần của chương trình tập. Kèm những việc thực sự có ích và dấu hiệu cần đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Cục U Mềm Nổi Ở Cổ Tay — Nang Bao Hoạt Dịch Có Nguy Hiểm Không, Có Phải Mổ Không?
Một buổi sáng tự nhiên thấy nổi một cục tròn, căng, hơi mềm ở mu cổ tay hoặc mặt trong cổ tay, lúc to lúc nhỏ, ấn vào không đau mấy. Người bệnh lo nhất một câu: có phải u ác không, có phải mổ không. Phần lớn trường hợp đây là nang bao hoạt dịch — một túi dịch nhầy lành tính nối với khớp hoặc bao gân. Bài viết giải thích vì sao nó hình thành, những dấu hiệu giúp yên tâm và những dấu hiệu phải đi khám, và điều quan trọng nhất: theo dõi dài hạn cho thấy khoảng một nửa số nang không điều trị tự biến mất; chọc hút thì tái phát gần một nửa; mổ thì tái phát ít hơn nhưng có biến chứng — và sau năm đến sáu năm, triệu chứng của người mổ, người chọc hút và người không làm gì gần như không khác nhau. Kèm lời khuyên về thói quen dân gian đập nang bằng sách.
Cho bệnh nhân
Tê Ngón Út Và Ngón Áp Út — Không Phải Ống Cổ Tay, Mà Là Dây Thần Kinh Kẹt Ở Khuỷu
Tê ngón út và nửa ngoài ngón áp út, tê tăng lên khi nghe điện thoại lâu, khi chống khuỷu lên bàn hay lên thành cửa xe, và sáng ngủ dậy tê rần cả bàn tay vì đêm nằm co tay. Rất nhiều người mang bộ triệu chứng này đi khám và nhận về ba chữ hội chứng ống cổ tay, rồi đeo nẹp cổ tay hàng tháng không đỡ — vì chỗ dây thần kinh bị kẹt không nằm ở cổ tay mà nằm ở KHUỶU. Bài viết chỉ cách phân biệt chỉ bằng việc xem tê ở ngón nào, giải thích vì sao gập khuỷu lại là tư thế gây kẹt, và nêu bằng chứng từ một tổng quan hệ thống trên 844 người bệnh cho thấy với thể nhẹ đến vừa thì GIÁO DỤC và THAY ĐỔI THÓI QUEN có hiệu quả TƯƠNG ĐƯƠNG với đeo nẹp. Kèm danh sách tư thế phải bỏ, cách kê tay khi ngủ, bài tập trượt thần kinh, và những dấu hiệu báo động phải đi khám sớm kẻo teo cơ.
Cho bệnh nhân
Đau Gốc Ngón Tay Cái Khi Vặn Nắp Chai, Xoay Chìa Khoá — Và Chuyện Cái Nẹp Ngón Cái
Vặn nắp chai nước không ra, xoay chìa khoá thấy đau nhói, vắt khăn phải nhờ người khác, và cầm cái chảo bằng một tay thì buốt ở gốc ngón cái. Đây là bộ triệu chứng của thoái hoá khớp gốc ngón tay cái — khớp thang bàn — một bệnh rất phổ biến ở phụ nữ tuổi trung niên và sau mãn kinh, nhưng lại hay bị gọi nhầm thành hội chứng ống cổ tay hoặc viêm gân De Quervain. Bài viết chỉ cách phân biệt ba bệnh này chỉ bằng vị trí đau và kiểu đau; giải thích vì sao động tác véo và vặn lại đau nhất; và trả lời câu hỏi thực tế nhất là có nên mua nẹp ngón cái không, dựa trên một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên tại 17 khoa bệnh viện trên 349 người bệnh cho thấy thêm nẹp vào một chương trình tự quản lý tốt thì KHÔNG đem lại lợi ích thêm. Kèm một tổng quan hệ thống cho thấy tiêm corticoid nội khớp không hiệu quả hơn tiêm nước muối, danh sách dụng cụ nhỏ thay đổi hẳn cuộc sống hằng ngày, và bài tập tại nhà.
Cho bệnh nhân
Đau Vai Không Giơ Tay Lên Được, Đêm Trở Mình Là Thức Giấc — Và Sự Thật Về Mũi Tiêm Vào Vai
Với tay lên phơi quần áo thì đau nhói, gãi lưng hay cài áo ngực phía sau thì không đưa tay tới, và đêm nằm nghiêng đè lên bên vai đau là thức giấc. Đó là bộ ba triệu chứng rất đặc trưng của bệnh lý chóp xoay — nhóm gân giữ khớp vai. Rất nhiều người bệnh đến khám với câu hỏi đầu tiên là xin tiêm một mũi vào vai cho nhanh khỏi. Bài viết trả lời câu hỏi đó bằng dữ liệu: một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đa trung tâm trên 708 người bệnh tại 20 bệnh viện, đăng trên tạp chí The Lancet năm 2021, cho thấy tiêm corticoid dưới mỏm cùng vai KHÔNG đem lại lợi ích dài hạn; một tổng quan hệ thống các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy tiêm huyết tương giàu tiểu cầu không cho kết quả tốt hơn tập luyện; và một thử nghiệm mù đôi cho thấy tập tải nặng không hơn tập tải nhẹ. Kèm cách tự phân biệt với đông cứng khớp vai ngay tại nhà, bài tập theo giai đoạn, và danh sách dấu hiệu bắt buộc phải đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Đau Phía Trước Đầu Gối, Ngồi Lâu Đứng Dậy Là Đau — Vì Sao Chữa Lại Phải Tập Cơ Hông
Đau âm ỉ phía trước đầu gối, quanh và dưới xương bánh chè. Ngồi lâu gập gối trong xe hay trong rạp chiếu phim, đứng dậy là đau. Xuống cầu thang đau hơn lên cầu thang. Ngồi xổm thì đau nhói. Rất nhiều người mang bộ triệu chứng này đi khám ở tuổi ba mươi, bốn mươi và nhận về hai chữ thoái hóa khớp gối, rồi bắt đầu uống thực phẩm chức năng hoặc đi tiêm dịch khớp. Thực tế đây thường là một bệnh khác hẳn: hội chứng đau xương bánh chè, và nó không phải bệnh của sụn khớp mòn đi. Bài viết giải thích cách phân biệt với thoái hóa khớp gối ngay tại nhà, vì sao chụp cộng hưởng từ thường không cần thiết, vì sao bài tập quan trọng nhất lại nằm ở CƠ HÔNG chứ không phải cơ đùi, và những biện pháp mà các hướng dẫn chất lượng cao KHÔNG khuyến nghị dù vẫn được dùng rất phổ biến. Dựa trên bản hướng dẫn thực hành tổng hợp từ 65 thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao trên 3796 người bệnh, công bố năm 2024.
Cho bệnh nhân
Bong Gân Cổ Chân — Vì Sao Xoa Dầu Nóng Và Bóp Rượu Thuốc Ngay Lại Làm Sưng To Hơn
Bước hụt một bậc thềm, cổ chân lật vào trong, mắt cá ngoài sưng tím lên. Về đến nhà là cả nhà xúm vào: người bảo xoa dầu nóng cho tan máu bầm, người bảo bóp rượu gừng, người bảo đắp lá. Sáng hôm sau cổ chân sưng to gấp đôi hôm trước. Bài viết giải thích vì sao trong 48 đến 72 giờ đầu, nhiệt nóng và xoa bóp mạnh lại làm nặng thêm đúng cái tổn thương đang cần cầm máu; giới thiệu bộ tiêu chí Ottawa giúp biết khi nào bắt buộc phải chụp X-quang, với độ nhạy khoảng 98 phần trăm và giá trị dự đoán âm tính khoảng 99 phần trăm; và nói rõ vì sao hướng điều trị hiện nay là ĐIỀU TRỊ CHỨC NĂNG bằng băng dán hoặc nẹp kèm vận động sớm có bảo vệ, chứ không phải bó bột bất động kéo dài. Kèm bài tập theo bốn giai đoạn, lý do bong gân cổ chân rất hay tái phát, và năm nhóm câu hỏi cần trả lời được trước khi chơi thể thao trở lại.
Cho bệnh nhân
Sáng Ngủ Dậy Cứng Cổ, Quay Đầu Không Được — Bốn Việc Rất Nhiều Người Làm Sai
Đang ngủ bình thường, sáng dậy tự nhiên cổ cứng đơ, quay sang một bên là đau nhói, phải xoay cả người mới nhìn được sang ngang. Đây là tình huống hầu như ai cũng gặp ít nhất một lần, và cũng là tình huống người bệnh hay xử lý sai nhất. Bài viết chỉ ra bốn việc rất nhiều người làm ngay trong ngày đầu tiên mà y văn hiện nay khuyên KHÔNG nên làm: mua nẹp cổ về đeo, đi chụp phim ngay, nằm im nghỉ tuyệt đối, và nhờ người bẻ vặn cổ cho kêu răng rắc. Theo hướng dẫn thực hành lâm sàng mức S3 về đau cổ không đặc hiệu công bố năm 2025, với đau cổ cấp trong 3 tuần đầu mà không có dấu hiệu tổn thương cấu trúc thì thường KHÔNG nên chụp chiếu; điều trị trung tâm là vận động trở lại sớm, với hiệu quả rất lớn, trong khi thuốc giảm đau chỉ có tác dụng ngắn hạn ở mức thấp. Kèm bài tập nhẹ nhàng làm được ngay tại giường và danh sách dấu hiệu bắt buộc phải đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Đau Hông Bên Ngoài Khi Nằm Nghiêng — Vì Sao Nhiều Người Bị Chẩn Đoán Nhầm Thành Thoái Hóa Khớp Háng
Nằm nghiêng bên nào là đau bên đó, phải trở mình cả đêm, đặt gối giữa hai chân mới ngủ được; ban ngày đứng lâu một chỗ hoặc leo cầu thang thì đau nhói ở đúng chỗ xương nhô ra bên hông. Rất nhiều người mang triệu chứng này đi khám và nhận về hai chữ thoái hóa khớp háng, hoặc được cho là đau thần kinh tọa rồi chụp cộng hưởng từ cột sống thắt lưng mà không tìm ra nguyên nhân. Thực tế đây thường là một bệnh khác hẳn: viêm gân nhóm cơ mông bám vào mấu chuyển lớn. Bài viết giải thích vì sao tên gọi cũ viêm túi hoạt dịch là chưa chính xác, vì sao nằm nghiêng và bắt chéo chân lại là hai tư thế làm bệnh nặng lên, cách phân biệt với thoái hóa khớp háng ngay tại nhà, và kết quả của một thử nghiệm lâm sàng lớn đăng trên tạp chí BMJ cho thấy học cách dùng chân cộng với tập đúng bài cho kết quả tốt hơn tiêm corticoid ở cả mốc 8 tuần lẫn 1 năm.
Cho bệnh nhân
Đau Xương Cụt Khi Ngồi Lâu — Vì Sao Đứng Dậy Mới Là Lúc Đau Nhất
Ngồi họp lâu, ngồi xe đường dài hay ngồi ghế cứng một buổi là đau ở ngay chóp cuối cột sống, phải ngồi lệch sang một bên mông — và đúng khoảnh khắc đứng dậy lại là lúc đau nhói nhất. Đó là đau xương cụt, một bệnh rất hay gặp nhưng nhiều người ngại nói vì vị trí tế nhị, có người tự đoán là trĩ rồi tự mua thuốc dùng cả tháng không đỡ. Bài viết giải thích vì sao ngồi và đứng dậy đều đau, vì sao chụp X-quang tư thế nằm thường không thấy gì mà vẫn có bệnh, cách ngồi và loại đệm ngồi giúp giảm đau ngay trong ngày, và nói thẳng về giá trị thực của các mũi tiêm: theo tổng quan y văn, các biện pháp kéo giãn — nắn chỉnh bằng tay — sóng xung kích hiện có mức bằng chứng tốt hơn, còn tiêm corticoid và đốt sóng cao tần chưa có nghiên cứu chất lượng cao ủng hộ. Kèm danh sách dấu hiệu bắt buộc phải đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Bước Chân Đầu Tiên Buổi Sáng Đau Nhói Ở Gót — Viêm Cân Gan Chân Và Sự Thật Về Gai Gót Chân
Sáng ngủ dậy vừa đặt chân xuống đất là đau nhói ở gót như giẫm phải đinh, đi vài chục bước thì đỡ dần, nhưng ngồi lâu đứng lên lại đau y như vậy — đó là dấu hiệu rất đặc trưng của viêm cân gan chân. Nhiều người đi chụp phim thấy có gai gót chân liền tin rằng cái gai chính là thủ phạm, rồi tìm cách chữa gai. Thực tế theo tài liệu của Viện Hàn lâm Phẫu thuật viên Chỉnh hình Hoa Kỳ, gai gót chân KHÔNG phải là nguyên nhân gây đau; nó thường là hệ quả đi kèm chứ không phải gốc rễ. Bài viết giải thích cơ chế vì sao bước đầu tiên buổi sáng lại đau nhất, bài kéo giãn quan trọng nhất nên tập ngay trước khi đặt chân xuống giường, và nói thẳng về tiêm corticoid: giảm đau nhanh nhưng chỉ kéo dài 4 đến 12 tuần, kèm nguy cơ đứt cân gan chân khoảng 2,4% và teo lớp mỡ đệm gót có thể vĩnh viễn.
Cho bệnh nhân
Thoát Vị Đĩa Đệm Có Tự Khỏi Được Không? Sự Thật Về Hiện Tượng Khối Thoát Vị Tự Tiêu
Cầm tờ kết quả MRI có dòng chữ "thoát vị đĩa đệm chèn ép rễ thần kinh", rất nhiều người nghĩ ngay đến hai chữ: phải mổ. Nhưng có một sự thật ít được nói rõ ở phòng khám: khối thoát vị có thể TỰ TIÊU ĐI, và tỷ lệ tự tiêu cao hơn bác hình dung rất nhiều. Điều bất ngờ hơn nữa là khối càng to, càng lồi hẳn ra ngoài thì lại càng dễ tiêu, còn khối phồng nhẹ thì gần như nằm yên. Bài viết giải thích cơ chế tự tiêu, đưa con số cụ thể cho từng thể thoát vị từ các phân tích gộp quốc tế, mất bao lâu để thấy thay đổi, vì sao triệu chứng hết trước phim rất lâu, kết quả của nghiên cứu so sánh mổ sớm với điều trị bảo tồn sau một và hai năm, những dấu hiệu tuyệt đối không được chờ đợi, cùng việc cần làm cụ thể trong thời gian theo dõi.
Cho bệnh nhân
Uống Canxi Và Vitamin D Thế Nào Cho Đúng Để Chắc Xương?
Hầu như ngày nào ở phòng khám tôi cũng nghe câu hỏi này: em uống canxi mấy năm nay rồi mà đo vẫn loãng xương, có phải thuốc dởm không bác? Canxi và vitamin D là hai thứ được mua nhiều nhất, uống lâu nhất, nhưng cũng bị hiểu sai nhiều nhất. Bài viết trả lời rành mạch: mỗi ngày thực sự cần bao nhiêu canxi và vitamin D, cách tính nhanh xem khẩu phần đang thiếu bao nhiêu, tại sao các nghiên cứu lớn cho thấy uống viên bổ sung KHÔNG giúp giảm gãy xương ở người vốn không thiếu, ai mới thật sự cần uống thêm, cách uống cho hấp thu tốt và tránh sỏi thận, vì sao liều cao ngắt quãng lại có hại, cùng những dấu hiệu cần đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Đau Mông Lan Xuống Chân Nhưng Chụp Phim Cột Sống Bình Thường — Hội Chứng Cơ Hình Lê
Đau sâu trong mông, ngồi lâu là tê buốt lan xuống mặt sau đùi, lái xe hay ngồi họp nửa tiếng đã phải nhấp nhổm — nhưng chụp phim cột sống thắt lưng bác sĩ lại bảo không có gì đáng kể. Rất nhiều người rơi vào tình cảnh này rồi đi chữa thoát vị đĩa đệm suốt nhiều tháng mà không đỡ. Nguyên nhân có thể không nằm ở cột sống, mà ở một cơ nhỏ sâu trong mông tên là cơ hình lê, nơi dây thần kinh tọa chui qua và bị chèn ép. Bài viết giải thích cơ chế, chỉ ra những điểm khác biệt then chốt giúp phân biệt với thoát vị đĩa đệm, các dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay, bậc thang điều trị từ tập luyện — tiêm — đến phẫu thuật kèm con số hiệu quả thật, và bốn bài tập giãn cơ có thể làm ngay tại nhà.
Cho bệnh nhân
Đau Cổ Tay Phía Ngón Cái Khi Bế Con, Khi Vặn Nắp Chai — Hội Chứng De Quervain
Bế con lên là đau chói ở cổ tay phía ngón cái, vặn nắp chai không nổi, vắt khăn cũng phải nhờ người khác — đó là hội chứng De Quervain, tình trạng hẹp bao gân khoang duỗi thứ nhất rất hay gặp ở mẹ sau sinh và người dùng điện thoại nhiều. Một nghiên cứu dịch tễ trên hơn 1,6 triệu phụ nữ mang thai tại Hàn Quốc ghi nhận khoảng 2,1% mắc bệnh này trong thai kỳ hoặc sau sinh. Bài viết hướng dẫn cách tự nhận biết, phân biệt với hội chứng ống cổ tay và thoái hóa khớp gốc ngón cái, bậc thang điều trị từ nẹp — tiêm corticoid — đến phẫu thuật kèm con số hiệu quả thật từ các phân tích gộp mới nhất, giải đáp câu hỏi mẹ đang cho con bú có tiêm được không, và cách chỉnh lại tư thế bế con để cổ tay được nghỉ.
Cho bệnh nhân
Đang Ngủ Bị Chuột Rút Bắp Chân Đau Điếng — Có Phải Thiếu Canxi Không?
Nửa đêm bắp chân bỗng co rút cứng như đá, đau điếng, phải bật dậy ôm chân — sáng hôm sau bắp chân vẫn ê ẩm. Gần như ai bị cũng nghĩ ngay đến thiếu canxi rồi đi mua canxi về uống. Nhưng y văn hiện nay cho rằng cơ chế của chuột rút ban đêm nhiều khả năng là do mỏi cơ và rối loạn dẫn truyền thần kinh cơ, chứ KHÔNG phải do rối loạn điện giải. Bài viết giải thích cơ chế thật, những nguyên nhân và bệnh lý đi kèm — trong đó có hẹp ống sống thắt lưng và bệnh động mạch chi dưới mà nhiều người bỏ sót, cách xử trí ngay khi đang bị chuột rút, cách phòng ngừa có bằng chứng, và nói rõ thuốc nào thực sự có cơ sở, thuốc nào đã bị khuyến cáo ngừng dùng vì độc tính.
Cho bệnh nhân
Ngón Tay Lò Xo: Sáng Ngủ Dậy Ngón Tay Bị Kẹt Cứng, Phải Dùng Tay Kia Bẻ Ra
Sáng ngủ dậy, ngón tay co lại không duỗi ra được, phải dùng tay kia bẻ mới bật ra kèm tiếng "cục" — đó là ngón tay lò xo, một bệnh lý viêm hẹp bao gân gấp rất thường gặp, chiếm khoảng 2-3% người trưởng thành. Bài viết giải thích cơ chế bệnh, vì sao hay kẹt vào buổi sáng, ai dễ mắc, cách phân độ nặng nhẹ, và toàn bộ bậc thang điều trị từ nẹp, tiêm corticoid tại chỗ đến phẫu thuật giải phóng ròng rọc A1 — kèm các con số hiệu quả thực tế từ y văn và lời khuyên riêng cho người bệnh đái tháo đường.
Cho bệnh nhân
Nằm Đệm Cứng Hay Mềm, Gối Cao Hay Thấp? Tư Thế Ngủ Đúng Cho Người Đau Cổ Và Đau Lưng
"Bác sĩ ơi, tôi nên nằm phản gỗ cho thẳng lưng hay nằm đệm êm?" — câu hỏi này tôi nghe gần như mỗi buổi khám, và câu trả lời quen thuộc trong dân gian lại đi ngược với bằng chứng. Một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên mù đôi đăng trên tạp chí The Lancet cho thấy người đau lưng mạn tính nằm đệm ĐỘ CỨNG VỪA có khả năng cải thiện chức năng cao hơn gấp đôi so với nhóm nằm đệm cứng. Với gối cũng vậy: tổng quan hệ thống cho thấy chiều cao khoảng 7 đến 11 cm và kiểu gối có phần lõm đỡ cổ có bằng chứng mức trung bình giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và trục cột sống cổ. Bài viết hướng dẫn cụ thể cách chọn đệm, chọn gối, nằm tư thế nào cho từng loại đau, những sai lầm phổ biến, và các dấu hiệu đau về đêm cần đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Đau Vai Không Giơ Tay Lên Được, Không Với Được Ra Sau Lưng — Đông Cứng Khớp Vai: Nguyên Nhân, Ba Giai Đoạn, Điều Trị Và Bài Tập
Đông cứng khớp vai là tình trạng bao khớp vai bị viêm rồi xơ dày lại, khiến vai vừa đau vừa cứng đến mức không giơ tay lên được, không với ra sau lưng được, đêm nằm nghiêng là đau tỉnh giấc. Bệnh gặp ở khoảng 2 đến 5% dân số, hay xuất hiện quanh tuổi 55, nữ nhiều hơn nam, và đặc biệt phổ biến ở người đái tháo đường. Nhiều người bị chẩn đoán nhầm là thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cổ, nên điều trị mãi không đỡ. Bài viết giải thích cách nhận biết, cách phân biệt với bệnh cột sống cổ, sự thật về câu nói cứ để hai năm rồi tự khỏi, và các bậc điều trị từ tập luyện đến phẫu thuật.
Cho bệnh nhân
Đau Thần Kinh Tọa: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Nguy Hiểm, Điều Trị Và Khi Nào Thật Sự Cần Mổ
Đau từ thắt lưng chạy dọc xuống mông, mặt sau đùi rồi xuống tận bàn chân — cơn đau đặc trưng ấy khiến nhiều người nghĩ ngay đến chuyện phải mổ. Nhưng bằng chứng y học nói khác: phần lớn người bệnh cải thiện mà không cần dao kéo, và một nghiên cứu đối chứng ngẫu nhiên đăng trên tạp chí NEJM cho thấy mổ sớm giúp hết đau chân nhanh hơn, nhưng đến mốc một năm thì kết quả ngang bằng nhóm điều trị bảo tồn. Bài viết trình bày dễ hiểu cơ chế gây đau, cách phân biệt với đau lưng thông thường, những dấu hiệu bắt buộc phải đi cấp cứu ngay trong đêm, toàn bộ bậc thang điều trị, và chỉ định mổ thật sự dựa trên bằng chứng. TS.BS. Quyền nhấn mạnh: quyết định mổ hay không nằm ở triệu chứng thần kinh và mức độ ảnh hưởng cuộc sống, chứ không nằm ở kích thước khối thoát vị trên phim.
Cho bệnh nhân
Đeo Đai Lưng Có Tốt Không? Khi Nào Nên Đeo, Đeo Bao Lâu Và Những Sai Lầm Thường Gặp
Đai lưng là món đồ được mua nhiều nhất khi bị đau cột sống thắt lưng: dễ mua, rẻ, đeo vào thấy đỡ ngay. Nhưng đeo bao lâu thì đủ, đeo suốt ngày có hại không, gãy xẹp đốt sống do loãng xương có bắt buộc phải mặc áo nẹp, và sau mổ cột sống có cần đeo đai hay không? Bài viết trả lời từng câu hỏi đó dựa trên bằng chứng thật, kể cả những chỗ mà các nghiên cứu còn mâu thuẫn nhau. Điểm cốt lõi: đai lưng có thể là một trợ thủ ngắn hạn hữu ích, nhưng nó không chữa được bệnh và không bao giờ được phép thay thế cho việc tập luyện — cái đai bền nhất của cột sống chính là hệ cơ bụng và cơ lưng của bạn.
Cho bệnh nhân
Gai Cột Sống Có Thật Sự Gây Đau Không? Sự Thật Về Gai Xương, Chẩn Đoán Và Điều Trị
Cầm tờ kết quả chụp X-quang ghi "gai cột sống", rất nhiều người hình dung ra một cái gai nhọn đang đâm vào thịt mỗi khi cử động — rồi lo lắng đi tìm thuốc "tan gai". Thực tế y học lại khác hẳn: gai xương là phản ứng thích nghi tự nhiên của cơ thể trước quá trình thoái hóa, gặp ở khoảng 80% nam và 60% nữ trên 50 tuổi, và đến tuổi 70 thì gần như ai cũng có. Phần lớn hoàn toàn không gây triệu chứng. Bài viết giải thích dễ hiểu bản chất của gai xương, vì sao hình ảnh trên phim không đồng nghĩa với nguyên nhân gây đau, khi nào gai mới thực sự nguy hiểm, và toàn bộ hướng điều trị dựa trên bằng chứng. TS.BS. Quyền cũng nói thẳng một điều nhiều người chưa biết: đến nay chưa có thuốc nào được chứng minh làm tan được gai xương.
Cho bệnh nhân
Đi Được Một Đoạn Phải Ngồi Nghỉ Mới Đi Tiếp Được — Hẹp Ống Sống Thắt Lưng: Cơ Chế, Chẩn Đoán, Điều Trị Và Bài Tập
Đi chợ được vài chục mét là hai chân tê mỏi, phải ngồi bệt xuống nghỉ mới đi tiếp được — nhưng đạp xe hay đẩy xe hàng thì lại đi được rất xa. Đó không phải là "già rồi yếu chân", mà là dấu hiệu rất đặc trưng của hẹp ống sống thắt lưng. Bài viết giải thích dễ hiểu cơ chế vì sao tư thế đứng thẳng làm hẹp thêm ống sống còn tư thế cúi lại làm dễ chịu, cách phân biệt với đau cách hồi do tắc mạch chân, và toàn bộ bậc thang điều trị dựa trên bằng chứng. Điểm quan trọng: theo các nghiên cứu theo dõi dài hạn, bệnh thường không xấu đi nhanh; tập luyện và phục hồi chức năng đa phương thức là lựa chọn đầu tay có bằng chứng tốt nhất, còn phẫu thuật dành cho những trường hợp có chỉ định rõ ràng.
Cho bệnh nhân
Thoát Vị Đĩa Đệm Cột Sống Cổ: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Chẩn Đoán Và Các Phương Pháp Điều Trị
Đau cổ lan xuống vai, cánh tay kèm tê yếu tay có thể là dấu hiệu thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Bài viết trình bày dễ hiểu nhưng dựa trên bằng chứng: nguyên nhân (chủ yếu thoái hóa theo tuổi), triệu chứng (chèn ép rễ gây đau lan tay và chèn ép tủy là tình trạng nặng cần lưu ý), chẩn đoán hình ảnh, và toàn bộ bậc thang điều trị. Theo y văn, khoảng 80% cải thiện trong 12 tuần và 70–90% đáp ứng điều trị bảo tồn. TS.BS. Quyền phân tích chỉ định và hiệu quả của từng phương pháp: thuốc, tập luyện, tiêm ngoài màng cứng, RFA (nói rõ vai trò thực), và các kỹ thuật phẫu thuật (ACDF, đĩa đệm nhân tạo).
Cho bệnh nhân
Tổn Thương Cột Sống Trong Hội Chứng Marfan: Dịch Tễ, Triệu Chứng, Chẩn Đoán, Điều Trị Và Tập Luyện
Người cao gầy khác thường, tay chân dài mảnh, khớp lỏng lẻo — có thể là hội chứng Marfan, một bệnh mô liên kết di truyền do đột biến gen FBN1, gặp ở khoảng 1 trên 5000 người. Cột sống là nơi thường bị ảnh hưởng: vẹo cột sống gặp khoảng 63%, giãn màng cứng ở hơn 90% người bệnh. Bài viết trình bày dễ hiểu nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán hình ảnh, các thể tổn thương cột sống, điều trị và chỉ định (nẹp, phẫu thuật), cùng cách tập luyện an toàn cho tim mạch. TS.BS. Quyền nhấn mạnh mọi can thiệp cột sống ở người Marfan đều phải cân nhắc cùng nguy cơ động mạch chủ.
Cho bệnh nhân
Rối Loạn Tiền Đình: Triệu Chứng, Nguyên Nhân, Điều Trị Và Phòng Ngừa Dựa Trên Bằng Chứng
Sáng ngủ dậy vừa trở mình là căn phòng quay cuồng — rối loạn tiền đình là nhóm bệnh rất thường gặp, đa số lành tính và điều trị được. Chóng mặt ảnh hưởng 15 đến hơn 20% người lớn mỗi năm; nguyên nhân số một là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV), đáp ứng tốt với nghiệm pháp Epley (tổng quan Cochrane 2014). Bài viết phân tích triệu chứng, nguyên nhân (kể cả chóng mặt do cột sống cổ), điều trị và cách phòng ngừa qua ăn uống, tập luyện — đều dựa trên bằng chứng. TS.BS. Quyền cũng chỉ rõ dấu hiệu chóng mặt nguy hiểm cần đi cấp cứu ngay.
Cho bệnh nhân
Phòng Ngừa Trượt Ngã Ở Người Loãng Xương: Các Biện Pháp Có Bằng Chứng
Với người loãng xương, chính cú ngã mới là thứ biến bộ xương giòn thành ca gãy xương nghiêm trọng — khoảng 90% gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi xảy ra sau một cú ngã. Bài viết trình bày các biện pháp phòng ngã có bằng chứng, trong đó tập luyện thăng bằng là mạnh nhất: theo tổng quan Cochrane 2019, bài tập thăng bằng và chức năng giảm khoảng 24% tỷ lệ ngã, tập đa dạng giảm tới 34%. Cùng với rà soát thuốc, cải tạo nhà ở, chăm sóc thị lực và điều trị loãng xương. TS.BS. Quyền tổng hợp cách phòng ngã toàn diện và danh mục kiểm tra tại nhà.
Cho bệnh nhân
Đu Xà Đơn, Bơi Lội Và Đạp Xe Có Tốt Cho Người Đau Cột Sống Thắt Lưng Không?
Đu xà, đi bơi, đạp xe — ba hoạt động quen thuộc, nhưng có thật sự tốt cho người đau thắt lưng? Câu trả lời là có thể tốt, nhưng còn tùy. Bơi lội có lợi nhờ lực đẩy của nước giảm tải cột sống, song cần chọn kiểu bơi (sải, ngửa nhẹ hơn ếch, bướm). Đạp xe ít va đập và đặc biệt hợp với người hẹp ống sống (dấu hiệu xe đạp), nhưng tư thế mới là điều quyết định. Riêng đu xà kéo giãn cột sống, theo tổng quan Cochrane, không hơn giả dược nên cần hiểu đúng và thận trọng. TS.BS. Quyền phân tích từng môn theo bằng chứng và cách tập an toàn.
Cho bệnh nhân
Thoát Vị Nội Xốp Đĩa Đệm (Nốt Schmorl): Nguyên Nhân, Cơ Chế, Triệu Chứng, Điều Trị Và Tập Luyện
Đọc kết quả chụp phim thấy dòng chữ thoát vị đĩa đệm nội xốp hay nốt Schmorl và lo lắng? Đây là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm thoát vị theo chiều dọc, lún vào thân đốt sống qua chỗ yếu của tấm tận — khác hẳn thoát vị ra sau chèn thần kinh. Bài viết giải thích dễ hiểu, có hình minh họa cơ chế: đây là tổn thương rất thường gặp, đa số lành tính và không triệu chứng (gặp ở khoảng 1/3 người đau lưng và 1/10 người không đau), thường không chèn ép thần kinh. TS.BS. Quyền trình bày nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị và chương trình tập luyện phục hồi.
Cho bệnh nhân
Hay Làm Rơi Điện Thoại, Cầm Đồ Không Chắc Tay: Có Phải Cứ Già Là Bị?
Người lớn tuổi hay tuột tay làm rơi điện thoại, cầm cốc không chắc, khó cài cúc — có phải cứ già là đương nhiên như vậy? Câu trả lời chỉ đúng một phần. Sức cơ giảm dần theo tuổi là có thật, lực nắm tay còn là chỉ dấu sức khỏe (nghiên cứu PURE trên 142.000 người: giảm 5kg lực nắm tăng 16% nguy cơ tử vong). Nhưng làm rơi đồ và vụng tay thường là dấu hiệu sớm của bệnh lý điều trị được — đứng đầu là bệnh lý tủy cổ. TS.BS. Quyền phân tích cách phân biệt theo kiểu khởi phát và dấu hiệu cảnh báo cần đi khám.
Cho bệnh nhân
Xuống Cầu Thang Đau Lưng Hơn Lên Cầu Thang: Đó Là Dấu Hiệu Gì?
Cùng một cầu thang nhưng chiều lên gần như không sao, chiều xuống lại đau lưng rõ rệt — vì sao? Bài viết giải thích cơ sở cơ học: khi xuống cầu thang, cột sống thắt lưng thiên về tư thế ưỡn, kèm co cơ lệch tâm và lực dội lớn hơn, làm hẹp ống sống. Đây là kiểu đau tăng khi ưỡn, chỉ điểm hàng đầu tới hẹp ống sống thắt lưng và hội chứng khớp mấu (chiếm 15–45% đau lưng mạn). TS.BS. Quyền phân tích cách phân biệt theo chiều đau, dấu hiệu cảnh báo cần khám và hướng xử trí.
Cho bệnh nhân
Tê Bì Tay Khi Ngủ: Cơ Chế, Nguyên Nhân, Phòng Ngừa, Điều Trị Và Bài Tập Phục Hồi
Dị cảm về đêm là triệu chứng chỉ điểm của hội chứng ống cổ tay, hiện diện ở khoảng 85 đến 88% người bệnh mắc hội chứng này. Bài viết phân tích theo hướng khoa học cơ chế bệnh sinh vì sao triệu chứng nặng lên về đêm, cách định khu tổn thương theo vùng ngón tê, các nguyên nhân từ hội chứng ống cổ tay, hội chứng ống trụ đến nguyên nhân toàn thân, cùng phác đồ chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị. Phần cuối trình bày chương trình bài tập trượt thần kinh và trượt gân có cơ sở bằng chứng: nghiên cứu Rozmaryn 1998 cho thấy tập luyện giúp giảm tỷ lệ phải phẫu thuật từ 71,2% xuống 43,0%.
Cho bệnh nhân
Tê Bì Bàn Tay Khi Lái Xe Máy: Nguyên Nhân, Ý Nghĩa Cảnh Báo Và Cách Xử Trí
Cứ chạy xe khoảng mười lăm phút là các ngón tay tê rần, nghỉ một lát lại hết — vì sao? Bài viết phân tích ba cơ chế đan xen là chèn ép thần kinh do tư thế và lực nắm, rung động từ xe và giảm tưới máu, cùng cách dựa vào vị trí ngón tê để định vị dây thần kinh. Hội chứng ống cổ tay gặp ở 2,7 đến 5,8% dân số, còn nghiên cứu trên người đạp xe đường dài ghi nhận tới 92% xuất hiện triệu chứng tê hoặc yếu tay. TS.BS. Quyền chỉ rõ khi nào chỉ là thoáng qua lành tính, khi nào là dấu hiệu cần đi khám và cách xử trí.
Cho bệnh nhân
Vì Sao Phim Cũ Và Đơn Thuốc Cũ Lại Quan Trọng Đến Vậy Khi Đi Khám Cơ Xương Khớp Và Cột Sống?
Nghiên cứu kinh điển trên British Medical Journal cho thấy 82,5% chẩn đoán được xác lập chỉ từ bệnh sử, trong khi toàn bộ xét nghiệm chỉ bổ sung thêm chưa tới 9%. Không máy móc hiện đại nào cho biết một đốt sống xẹp từ bao giờ nếu thiếu phim cũ để so sánh. TS.BS. Quyền phân tích giá trị chẩn đoán của hồ sơ y tế cũ và danh mục cần chuẩn bị trước khi đi khám.
Cho bệnh nhân
Viêm Điểm Bám Gân Gót Do Chơi Thể Thao: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Điều Trị Và Phòng Ngừa
Chiếm 6-17% chấn thương ở người chạy bộ, trong đó thể điểm bám chiếm 27,7%. Điểm mấu chốt ít người biết: bài tập ly tâm kinh điển hạ gót xuống bậc thang lại làm thể điểm bám nặng thêm do chèn ép. TS.BS. Quyền trình bày cơ chế bệnh sinh, phác đồ tập đúng cho thể điểm bám và bằng chứng cập nhật 2025 về sóng xung kích, PRP.
Cho bệnh nhân
Viêm Điểm Bám Gân Lồi Cầu Ngoài Xương Cánh Tay: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Điều Trị Và Cách Phòng Ngừa
Chỉ 5-10% người mắc bệnh này chơi quần vợt, phần lớn còn lại đến từ nghề nghiệp và sinh hoạt. Bản chất không phải viêm mà là thoái hóa gân, nên tiêm corticoid tuy giảm đau nhanh lại làm tỷ lệ tái phát sau một năm tăng từ 12% lên 54%. TS.BS. Quyền trình bày cơ chế bệnh sinh, bài tập ly tâm nền tảng và nguyên tắc phòng tái phát.
Cho bệnh nhân
Trượt Đốt Sống Do Thoái Hóa Vùng Thắt Lưng: Nguyên Nhân, Cơ Chế Bệnh Sinh, Triệu Chứng, Hình Ảnh Và Điều Trị
Tỷ lệ mắc ở nữ cao gấp 3 lần nam và tăng mạnh sau 50 tuổi, hay gặp nhất ở tầng L4-L5. Triệu chứng đặc trưng là đau cách hồi thần kinh: đau tê chân khi đi, giảm khi cúi người. TS.BS. Quyền trình bày cơ chế bệnh sinh, phân độ Meyerding, hình ảnh học và bằng chứng mới nhất về giải ép đơn thuần so với hàn xương.
Cho bệnh nhân
Khởi Động 10 Phút Trước Khi Chơi Pickleball: Cách Phòng Đau Lưng Và Thoát Vị Đĩa Đệm Cho Người Trên 40 Tuổi
Người từ 50 tuổi trở lên chiếm khoảng 90% số ca chấn thương Pickleball, và lưng là vùng dễ tổn thương nhất. Khởi động động đúng cách được chứng minh giảm tới 63% chấn thương lưng cấp. TS.BS. Quyền hướng dẫn quy trình khởi động 3 giai đoạn cụ thể, dễ làm theo ngay tại sân, cùng cơ sở khoa học vì sao nó hiệu quả.
Cho bệnh nhân
Viêm Khớp Cùng Chậu: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Hình Ảnh, Chẩn Đoán Và Điều Trị — Giải Thích Dễ Hiểu Trên Cơ Sở Khoa Học
Bệnh thường bị chẩn đoán muộn trung bình 6,7 năm và hay bị nhầm với thoát vị đĩa đệm. Chìa khóa nhận biết không nằm ở mức độ đau, mà ở kiểu đau: đau nhất lúc gần sáng và đỡ khi vận động. TS.BS. Quyền giải thích các nguyên nhân, vì sao phim cộng hưởng từ vừa quý giá vừa dễ gây chẩn đoán nhầm, và hướng điều trị theo từng nguyên nhân.
Cho bệnh nhân
Sợ Thuốc Giảm Đau Nên Tự Ý Bỏ Đơn: Nỗi Sợ Đặt Nhầm Chỗ Và Cái Giá Phải Trả — Giải Thích Trên Cơ Sở Khoa Học
Khoảng 50-60% bệnh nhân không uống thuốc đúng hướng dẫn, phần lớn vì sợ nghiện và sợ tác dụng phụ. Nhưng thuốc thường được kê cho thoát vị đĩa đệm, đau cổ lưng và viêm khớp lại không hề gây nghiện. TS.BS. Quyền giải thích vì sao bác sĩ phải kê thuốc, điều gì thật sự xảy ra khi bạn cắn răng chịu đau, và vì sao chính tác dụng phụ mới là lý do phải uống đúng đơn.
Cho bệnh nhân
Hội Chứng Cổ Rùa: Vì Sao Chiếc Điện Thoại Đang Âm Thầm Bẻ Cong Cột Sống Cổ Của Bạn — Nguyên Nhân, Cơ Chế, Hậu Quả Và Cách Phòng Ngừa
Cúi đầu nhìn điện thoại có thể đặt tới 27kg lực lên cột sống cổ — như đang đeo một đứa trẻ 8 tuổi trên gáy. TS.BS. Quyền giải thích hội chứng cổ rùa bằng ngôn ngữ dễ hiểu trên cơ sở khoa học: vì sao ngày càng nhiều người mắc, cơ chế gây tổn thương, các dấu hiệu cảnh báo và những việc cụ thể ai cũng làm được để giữ cổ luôn thẳng thớm.
Cho bệnh nhân
Hoại Tử Chỏm Xương Đùi: Nguyên Nhân Thường Gặp Và 7 Cách Phòng Tránh — Giải Thích Dễ Hiểu Trên Cơ Sở Khoa Học
Corticoid liều cao và rượu bia chiếm trên 80% các ca hoại tử chỏm xương đùi không do chấn thương, và bệnh thường tấn công người 30–50 tuổi. TS.BS. Quyền giải thích cơ chế bệnh bằng ngôn ngữ dễ hiểu, chỉ ra các dấu hiệu cảnh báo sớm, và đưa ra 7 việc cụ thể ai cũng làm được để bảo vệ khớp háng của mình.
Cho bệnh nhân
Hướng Dẫn Tự Tập Luyện Tại Nhà Cho Người Hoại Tử Chỏm Xương Đùi Chưa Phẫu Thuật — 8 Bài Có Hình Minh Họa
Chưa có chỉ định mổ không có nghĩa là chỉ nằm chờ. TS.BS. Quyền hướng dẫn 8 bài tập tại nhà — mô tả từng bước, kèm hình minh họa rõ ràng — chia 4 nhóm từ tầm vận động, co cơ tĩnh, tăng sức cơ nhẹ đến đi lại với gậy, giúp giữ khớp mềm, duy trì sức cơ và giảm tải cho chỏm xương. Dựa trên nguyên tắc phục hồi chức năng đã được y văn ghi nhận.
Cho bệnh nhân
Hội Chứng Ống Cổ Tay: Nguyên Nhân, Phân Loại, Triệu Chứng, Luyện Tập – Dinh Dưỡng, Điều Trị Bảo Tồn Và Phẫu Thuật — Bằng Chứng Khoa Học
Tê buốt bàn tay về đêm khiến bạn thức giấc? Đó có thể là hội chứng ống cổ tay — bệnh chèn ép thần kinh phổ biến nhất. TS.BS. Quyền giải thích nguyên nhân, cách phân độ nhẹ – trung bình – nặng, chế độ luyện tập và dinh dưỡng, hiệu quả thực sự của nẹp và tiêm corticoid, khi nào cần mổ và vì sao phẫu thuật giải phóng ống cổ tay đạt tỷ lệ thành công 75–90% — theo hướng dẫn AAOS 2024.
Cho bệnh nhân
7 Thói Quen Âm Thầm Phá Hủy Cột Sống Cổ Và Thắt Lưng — Đặc Biệt Nguy Hiểm Với Người Thoái Hóa, Và Cách Phòng Tránh
Cúi đầu xem điện thoại khiến cột sống cổ chịu lực tương đương hơn 27 kg. Ngồi lâu làm áp lực đĩa đệm tăng 40-90%. Cúi nhấc vật nặng sai cách tăng áp lực đĩa đệm 40%. TS.BS. Quyền điểm lại 7 thói quen gây hại phổ biến nhất cho cột sống — kèm bằng chứng khoa học — và cách sửa từng thói quen để làm chậm thoái hóa, giảm đau.
Cho bệnh nhân
Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Người Thoái Hóa Cột Sống Thắt Lưng: Ăn Gì Để Xương Chắc, Đĩa Đệm Khỏe Và Giảm Đau — Bằng Chứng Khoa Học
Thoái hóa cột sống rồi thì ăn uống có ích gì? Rất nhiều. Từ vitamin D (hơn 50% người đau lưng mãn thiếu hụt), canxi, omega-3 chống viêm cho đĩa đệm, đến chất đạm giữ khối cơ và chế độ ăn Địa Trung Hải — TS.BS. Quyền tổng hợp bằng chứng khoa học và hướng dẫn thực đơn cụ thể, dễ áp dụng cho người Việt.
Cho bệnh nhân
Tê Bì Tay: 7 Nguyên Nhân Thường Gặp Và Khi Nào Cần Đi Khám?
Tê bì tay có thể do ống cổ tay, rễ thần kinh cổ, dây thần kinh trụ, lối thoát lồng ngực hay tiểu đường. TS.BS. Quyền giải thích 7 nguyên nhân phổ biến nhất, cách phân biệt từng loại và dấu hiệu nào cần đi khám ngay.
Cho bệnh nhân
Hướng Dẫn 7 Bài Tập Tại Nhà Cho Người Bị Viêm Điểm Bám Lồi Cầu Xương Cánh Tay
Viêm lồi cầu ngoài (khuỷu tennis) và lồi cầu trong (khuỷu golf) ảnh hưởng 1-3% người trưởng thành. TS.BS. Quyền hướng dẫn 7 bài tập lệch tâm và kéo giãn có cơ sở khoa học — kèm hình ảnh minh họa — giúp giảm đau 42% và hồi phục sức cầm nắm mà không cần phẫu thuật.
Cho bệnh nhân
Đau Cổ, Đau Vai, Đau Lưng — Khi Nào Cần Đi Khám Bác Sĩ Chuyên Khoa Cột Sống?
Không phải cơn đau cổ lưng nào cũng nguy hiểm — nhưng cũng không phải cơn nào cũng có thể bỏ qua. TS.BS. Quyền hướng dẫn cách phân biệt đèn đỏ, đèn vàng, đèn xanh để biết khi nào cần đi cấp cứu, khi nào cần khám sớm, và khi nào có thể tự theo dõi tại nhà.
Cho bệnh nhân
Hướng Dẫn 7 Bài Tập Phục Hồi Chức Năng Đau Khớp Gối Tại Nhà: Có Cơ Sở Khoa Học
Hơn 6 triệu người Việt Nam đang sống chung với thoái hóa khớp gối. TS.BS. Quyền hướng dẫn 7 bài tập phục hồi tại nhà có cơ sở khoa học — kèm hình ảnh minh họa — giúp giảm đau, tăng sức cơ và cải thiện chức năng vận động mà không cần phẫu thuật.
Cho bệnh nhân
Hướng Dẫn Phục Hồi Chức Năng Đau Khớp Vai Tại Nhà: 7 Bài Tập Có Cơ Sở Khoa Học
Đau khớp vai ảnh hưởng 18 đến 26% người trưởng thành. TS.BS. Quyền hướng dẫn 7 bài tập phục hồi chức năng tại nhà theo phác đồ quốc tế 2024-2025 — kèm hình ảnh minh họa — giúp lấy lại tầm vận động vai mà không cần phẫu thuật.
Cho bệnh nhân
Hướng Dẫn 7 Bài Tập Tại Nhà Điều Trị Đau Lưng Và Hội Chứng Thắt Lưng Hông
Hội chứng thắt lưng hông chiếm 41,45% bệnh cột sống tại Việt Nam. TS.BS. Quyền hướng dẫn 7 bài tập tại nhà có cơ sở khoa học — kèm hình ảnh minh họa — giúp giảm đau hiệu quả mà không cần phẫu thuật.
Cho bệnh nhân
Hướng Dẫn 7 Bài Tập Điều Trị Đau Cổ Vai Cánh Tay: Từ Khoa Học Đến Thực Hành
75 đến 90% bệnh nhân đau cổ vai cánh tay không cần phẫu thuật. TS.BS. Quyền hướng dẫn 7 bài tập có bằng chứng khoa học — kèm hình ảnh minh họa — để giảm đau tê tay hiệu quả ngay tại nhà.
Cho bệnh nhân
Các Biến Chứng Của Phẫu Thuật Thoát Vị Đĩa Đệm Thắt Lưng: Những Điều Bệnh Nhân Cần Biết
Trước khi bước vào phòng mổ, bạn cần biết những biến chứng nào có thể xảy ra, tỉ lệ ra sao, và làm gì để bảo vệ bản thân. Bài viết giải thích đầy đủ bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu.
Cho bệnh nhân
Đau Lưng Đã Có Đơn Thuốc: Uống Đúng Giờ Hay Chờ Đến Khi Không Chịu Được?
Phần lớn bệnh nhân đau lưng nhận đơn thuốc về rồi chờ đau thêm mới uống — sai lầm làm chậm hồi phục và tăng nguy cơ đau mãn tính. Bác sĩ cột sống giải thích cơ chế khoa học và nguyên tắc theo đồng hồ của Tổ chức Y tế Thế giới mà mọi bệnh nhân cần biết.
Cho bệnh nhân
Vẹo Cột Sống Tuổi Thiếu Niên Chưa Mổ — Hướng Dẫn Tập Luyện Cụ Thể Từ Bằng Chứng Khoa Học
Tập Schroth giảm Cobb trung bình 4,8°; kết hợp core + Schroth cho kết quả vượt trội nẹp đơn thuần. Bác sĩ hướng dẫn cụ thể 4 bài Schroth, 5 bài core, lịch tập 5 ngày/tuần, môn thể thao nên và tránh — tất cả có dẫn chứng nghiên cứu lâm sàng.
Cho bệnh nhân
Vẹo Cột Sống Vô Căn Ở Tuổi Thanh Thiếu Niên: Khi Nào Cần Phẫu Thuật, Khi Nào Chưa Cần?
Phần lớn trẻ bị vẹo cột sống KHÔNG cần phẫu thuật. Quyết định phụ thuộc vào góc Cobb và độ trưởng thành xương (Risser). Bác sĩ giải thích rõ ngưỡng 20°-45°-50°, hiệu quả của nẹp chỉnh hình (BrAIST study: 72% thành công), bài tập Schroth, và khi nào phẫu thuật thực sự cần thiết.
Cho bệnh nhân
Đau Lưng Phải Chụp MRI Không? Bác Sĩ Nói Sự Thật Mà Nhiều Người Không Muốn Nghe
52% người khỏe mạnh không đau lưng vẫn có đĩa đệm 'bất thường' trên MRI. Chụp MRI sớm không đúng chỉ định còn làm bạn đau lâu hơn. Bác sĩ cột sống giải thích khi nào thực sự cần chụp, khi nào không — và những dấu hiệu nguy hiểm không được bỏ qua.
Cho bệnh nhân
Đau Lưng Đeo Đai Liên Tục Có Tốt Không? Bác Sĩ Nói Thật
Nhiều người đeo đai lưng suốt ngày tưởng là tốt cho lưng — nhưng thực ra đang khiến cơ lưng ngày càng yếu và lệ thuộc vào đai. Bác sĩ giải thích khi nào nên đeo, đeo bao lâu là đủ, và điều gì quan trọng hơn đai lưng để lưng thực sự khỏe.
Cho bệnh nhân
Đo Loãng Xương Ở Gót Chân Và Cổ Tay: Có Thể Tin Vào Đó Không? Bác Sĩ Giải Thích Giá Trị Và Giới Hạn Bạn Cần Biết
Máy đo xương ở gót chân cho T-score -1.2, bảo 'bình thường' — nhưng DXA chuẩn tại bệnh viện lại ra -2.8, loãng xương thực sự. Bài viết giải thích rõ QUS gót chân, pDXA cẳng tay có giá trị gì, giới hạn nào và khi nào bạn nhất định cần làm DXA chuẩn tại cột sống và cổ xương đùi.
Cho bệnh nhân
Thuốc Lá Đang Phá Hủy Cột Sống Và Xương Khớp Của Bạn — Sự Thật Mà Hầu Hết Người Hút Thuốc Không Biết
Mỗi điếu thuốc co thắt mạch máu nuôi đĩa đệm trong 40 phút. 20 điếu/ngày nghĩa là cột sống bạn 'chết đói' cả ngày. Bác sĩ cột sống giải thích cơ chế phá hủy, số liệu từ các nghiên cứu lớn, tác hại của khói thuốc thụ động — và tin tốt khi bạn quyết định bỏ.
Cho bệnh nhân
Dinh Dưỡng Cho Người Thoái Hóa Khớp Gối: Ăn Gì Để Khớp Khỏe, Tránh Gì Để Không Đau Thêm — Bằng Chứng Khoa Học 2025
Những gì bạn ăn mỗi ngày có thể âm thầm làm khớp gối viêm và thoái hóa nhanh hơn — hoặc ngược lại, giúp giảm đau và làm chậm quá trình phá hủy sụn. Từ chế độ ăn Địa Trung Hải, omega-3, collagen thủy phân đến curcumin chuẩn hóa: bác sĩ cột sống tổng hợp bằng chứng mới nhất 2025 và hướng dẫn thực hành cụ thể cho bệnh nhân Việt Nam.
Cho bệnh nhân
Bơi Lội — 'Phòng Tập Lý Tưởng' Dưới Nước Cho Người Bệnh Cột Sống Và Cơ Xương Khớp: Khoa Học Nói Gì?
Ngâm tới ngực, nước nâng đỡ 75% trọng lượng cơ thể, giải nén cột sống và khớp một cách tự nhiên. Từ đau lưng mạn, thoái hóa khớp gối - khớp háng đến đau cơ xơ hóa, bằng chứng khoa học cho thấy bơi giúp giảm đau và phục hồi vận động an toàn. Bác sĩ cột sống giải thích: bơi kiểu nào cho ai, sự thật về bơi và loãng xương, và ai cần thận trọng.
Cho bệnh nhân
Thực Phẩm Chức Năng Cho Thoái Hóa Khớp Gối: Bảng Xếp Hạng Theo Bằng Chứng Khoa Học 2025 — Cái Nào Thực Sự Có Ích, Cái Nào Là Tiền Ném Qua Cửa Sổ?
Từ glucosamine đến boswellia, curcumin đến krill oil — meta-analysis 4.599 bệnh nhân năm 2025 xếp hạng rõ ràng cái nào hiệu quả nhất. Bác sĩ cột sống giải thích thẳng thắn: loại nào đáng tiền, liều bao nhiêu, dùng bao lâu, và ai không nên dùng.
Cho bệnh nhân
Thoái Hóa Khớp Gối: Toàn Bộ Phương Pháp Điều Trị Từ Tập Luyện Đến Phẫu Thuật — Chỉ Định, Hiệu Quả Và Biến Chứng Cần Biết
Tập luyện giảm đau ngang NSAIDs. Tiêm corticosteroid chỉ hiệu quả 6 tuần. PRP kéo dài 6-12 tháng. Nội soi khớp đã bị loại khỏi guideline. Thay khớp toàn phần đạt 94% hài lòng. Bài viết tổng hợp toàn bộ bằng chứng khoa học mới nhất về từng phương pháp — để bạn và bác sĩ đưa ra quyết định điều trị đúng nhất.
Cho bệnh nhân
Thoái Hóa Khớp Gối: Hiểu Đúng Từ Định Nghĩa, Cơ Chế Đến Chẩn Đoán — Vì Sao Bệnh Lại Phổ Biến Và Nguy Hiểm Đến Vậy?
34% người Việt trên 40 tuổi đã bị thoái hóa khớp gối mà nhiều người không biết. Bài viết giải thích đầy đủ từ định nghĩa, cơ chế phá hủy sụn từng bước, phân loại Kellgren-Lawrence đến triệu chứng nhận biết sớm và cách bác sĩ chẩn đoán — để bạn hiểu đúng thay vì 'sống chung với đau' một cách mù quáng.
Cho bệnh nhân
Thoái Hóa Khớp Gối: 7 Bài Tập Đơn Giản Tại Nhà Giúp Giảm Đau Và Đi Lại Tốt Hơn
Không phải ngồi yên một chỗ — bài tập đúng cách mới là thuốc số 1 cho thoái hóa khớp gối. 7 bài tập đã được kiểm chứng khoa học, hướng dẫn từng bước, kèm lịch tập trong tuần — dành cho bất kỳ ai đang đau gối.
Cho bệnh nhân
Tập Luyện Sau Bơm Xi Măng Kyphoplasty: Hướng Dẫn Phục Hồi Từng Tuần Cho Người Bệnh Xẹp Đốt Sống
Kyphoplasty giảm đau trong 24-72 giờ — nhưng phục hồi đúng cách mới quyết định chất lượng cuộc sống lâu dài. Hướng dẫn tập luyện theo từng tuần, từ bơm cổ chân trên giường bệnh đến đi bộ 30 phút mỗi ngày, dựa trên bằng chứng từ 12 thử nghiệm lâm sàng quốc tế.
Cho bệnh nhân
Tự Tập Luyện Khi Bị Xẹp Đốt Sống Do Loãng Xương: Hướng Dẫn An Toàn Và Hiệu Quả
Nằm yên quá nhiều sau xẹp đốt sống có hại không kém gì tập sai. Bài viết cung cấp hướng dẫn tập luyện an toàn theo từng giai đoạn — từ giai đoạn cấp đến phục hồi lâu dài — dựa trên chương trình Too Fit to Fracture và kinh nghiệm lâm sàng tại BV TWQĐ 108.
Cho bệnh nhân
Loãng Xương Ở Nam Giới: Kẻ Thù Vô Hình Mà 80% Đàn Ông Không Biết Mình Đang Đối Mặt
40% ca gãy xương do loãng xương toàn cầu xảy ra ở nam giới. Tỷ lệ tử vong sau gãy xương hông ở đàn ông cao hơn phụ nữ. Vậy tại sao đến hơn 80% nam giới mắc bệnh vẫn chưa được điều trị? Hiểu đúng dịch tễ, nguyên nhân và cơ chế phân tử — để không trở thành một trong số đó.
Cho bệnh nhân
Đau lưng — Khi nào cần đến gặp bác sĩ cột sống?
Đa số cơn đau lưng tự cải thiện được, nhưng có những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua — đặc biệt là đau kèm tê bì chân, yếu cơ hoặc đau cấp ở người cao tuổi sau một động tác nhỏ.
Cho đồng nghiệp
Đánh giá loãng xương trước phẫu thuật cột sống: DXA chưa đủ
Tích hợp Hounsfield Unit trên CT, tình trạng dinh dưỡng và yếu tố nguy cơ lâm sàng bên cạnh DXA để ra quyết định phẫu thuật chính xác hơn ở bệnh nhân loãng xương.
AI & Công cụ số
Dùng AI trong nghiên cứu y học: thực dụng và tỉnh táo
Claude, ChatGPT có thể hỗ trợ đáng kể trong viết bài và tổng quan tài liệu — nhưng bác sĩ phải là người kiểm tra, định hướng và chịu trách nhiệm cuối cùng.
Cho bệnh nhân
Thoát vị đĩa đệm — Có nhất thiết phải phẫu thuật?
Đa số người bệnh thoát vị đĩa đệm cải thiện tốt với điều trị bảo tồn. Phẫu thuật chỉ được xem xét trong các tình huống cụ thể. Hiểu đúng giúp người bệnh đưa ra quyết định phù hợp.
Cho đồng nghiệp
Dùng thang điểm Barthel theo dõi bệnh nhân gãy xẹp đốt sống
Thang điểm Barthel đơn giản, dễ dùng tại phòng khám, cho phép theo dõi tiến triển hoạt động sinh hoạt hàng ngày và so sánh nhóm bệnh nhân trong nghiên cứu.
Cho bệnh nhân
Loãng xương ở người cao tuổi: phát hiện sớm và phòng ngừa gãy xương
Loãng xương thường không có triệu chứng cho đến khi xảy ra gãy xương. Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và cách tầm soát giúp phòng ngừa hậu quả nghiêm trọng.
Cho bệnh nhân
Loãng xương ở phụ nữ sau mãn kinh: Kẻ thù thầm lặng chưa được quan tâm thỏa đáng
Loãng xương không gõ cửa trước. Nó đến lặng lẽ và chỉ lộ diện khi một cú ngã nhẹ cũng đủ để gãy xương.
Cho bệnh nhân
Bơm xi măng tạo hình đốt sống: Hiệu quả giảm đau nhanh — nhưng không phải đích đến cuối cùng
Kỹ thuật bơm xi măng có thể giảm đau kịch tính trong 24–48 giờ. Nhưng nếu không điều trị loãng xương song song, đốt sống kế cận sẽ tiếp tục bị vỡ.
Cho bệnh nhân
9 bài tập phục hồi chức năng bệnh lý cột sống thắt lưng
Các bài tập đơn giản, có thể tự thực hiện tại nhà giúp giảm đau, tăng cường cơ lưng và cải thiện vận động cột sống thắt lưng.
Cho bệnh nhân
Loãng xương: Tại sao xương ngày càng yếu đi?
Xương không phải là khối đá cứng — đó là bộ phận sống động, luôn được tái tạo. Hiểu đúng cơ chế giúp bạn phòng ngừa loãng xương hiệu quả hơn.
Cho bệnh nhân
Chẩn đoán loãng xương: Phương pháp nào và ai nên được kiểm tra?
Loãng xương thường không có triệu chứng cho đến khi gãy xương — nhưng hoàn toàn có thể phát hiện sớm. Hiểu đúng các phương pháp chẩn đoán và biết mình có thuộc nhóm cần tầm soát hay không là bước đầu tiên để bảo vệ xương.
Cho bệnh nhân
Cẩn Trọng Với Thuốc Trị Đau Cột Sống Không Rõ Nguồn Gốc: Nguy Cơ Suy Vỏ Tuyến Thượng Thận Và Loãng Xương Nặng Hơn
Nhiều bệnh nhân đau lưng, đau cột sống tự mua hoặc được mách dùng các loại thuốc gia truyền, thuốc không rõ nguồn gốc — tiềm ẩn nguy cơ suy vỏ tuyến thượng thận và làm loãng xương trở nên trầm trọng hơn.
Cho bệnh nhân
Tự ý bỏ thuốc điều trị loãng xương: Nguy cơ bạn chưa biết
Nhiều bệnh nhân tự ý ngưng thuốc vì thấy 'đỡ rồi' hoặc sợ tác dụng phụ — nhưng với một số loại thuốc, đặc biệt là Denosumab, việc ngưng đột ngột có thể gây gãy nhiều đốt sống chỉ sau vài tháng.
Cho bệnh nhân
Điều Chỉnh Góc Bàn Chân Khi Đi Bộ: Phương Pháp Mới Giảm Đau Khớp Gối Không Cần Thuốc
Nghiên cứu đăng trên The Lancet Rheumatology (2025) cho thấy chỉ cần điều chỉnh góc bàn chân thêm 5–10 độ khi đi bộ, bệnh nhân thoái hóa khớp gối có thể giảm đau tương đương thuốc không kê đơn — không phẫu thuật, không tác dụng phụ.
Cho bệnh nhân
Sau Mãn Kinh, Xương Phụ Nữ Mất 2-4% Mỗi Năm — Và Đây Là Cách Ngăn Lại
Cứ 3 phụ nữ trên 50 tuổi thì có 1 người bị loãng xương mà không hay biết. Bài viết tổng hợp từ guideline quốc tế 2024 và nghiên cứu 43.000 bệnh nhân: đây là những gì thực sự có căn cứ khoa học để bảo vệ xương sau mãn kinh.
Cho bệnh nhân
Loãng Xương Không Điều Trị: Khi Đốt Sống Vỡ Vụn Từng Ngày Mà Người Bệnh Không Hay
Cúi nhặt cái chổi, ho một cái, hắt hơi — và đốt sống gãy. Đây không phải chuyện lạ với bệnh nhân loãng xương nặng không được điều trị. Bác sĩ cột sống BV TWQĐ 108 chia sẻ hình ảnh thật và sự thật đau lòng mà 80% bệnh nhân loãng xương tại Việt Nam chưa biết.
Cho bệnh nhân
Lời Khuyên Bảo Vệ Sức Khỏe Trong Những Ngày Nắng Nóng Cực Đoan
Nắng nóng cực đoan không chỉ gây mệt mỏi — nó có thể dẫn đến sốc nhiệt, đột quỵ và tử vong trong vài giờ. Bộ Y tế và WHO khuyến cáo 7 nhóm hành động cụ thể để bảo vệ bản thân và gia đình trong những ngày nhiệt độ vượt 39°C.
Hiển thị 91 bài viết. Thêm nội dung sẽ được cập nhật thường xuyên.
Lưu ý: Tất cả nội dung mang tính giáo dục sức khỏe tổng quát và thông tin chuyên môn. Không thay thế tư vấn y tế trực tiếp. Nếu bạn có triệu chứng cụ thể, vui lòng đến gặp bác sĩ để được thăm khám và đánh giá đầy đủ.